Struzik zwrócił się w tej sprawie do uczestników konferencji na temat nowego budżetu UE na lata 2021-2027, która odbyła się w stolicy Bułgarii: przewodniczącej Komisji Rozwoju Regionalnego PE Iskry Michajłowej oraz przedstawiciela Europejskiego Komitetu Regionów (KR) Nikoli Dobroslavicia. Ten ostatni przygotowuje opinię KR na temat kształtu kolejnego budżetu Unii, zaproponowanego przez Komisję Europejską. Opinia trafi do instytucji UE jako oficjalne stanowisko unijnych samorządów z 28 państw.

"Bardzo bym prosił zarówno panią poseł Iskrę Michajłową, jak i naszego sprawozdawcę Nikolę Dobroslavicia, żeby uwzględnić w kryteriach przydziału środków już ten nowy podział statystyczny, a nie tkwić w analizach i danych, które od momentu wdrożenia nowej perspektywy różnią się o sześć lat. Należy odnosić to do rzeczywistości, a nie do przeszłości" ? zaapelował marszałek.

Zapowiedział też, że złoży w tej sprawie listy w Parlamencie Europejskim i Komitecie Regionów, który jest unijnym organem doradczym.

Według wstępnych założeń KE przy podziale środków unijnych po 2020 r. mają być brane pod uwagę dane gospodarcze za lata 2014-2016. Taki przedział czasowy jest niekorzystny dla Mazowsza, które dopiero od 1 stycznia br. składa się w dwóch regionów statystycznych ? bogatszego i biedniejszego, który w takim układzie nie otrzyma większego wsparcia. Na takim ujęciu zyskuje natomiast Wielkopolska, która mniej więcej w połowie tego okresu opuściła grupę tzw. regionów słabiej rozwiniętych, do której trafia najwięcej funduszy unijnych. Tymczasem według KE województwo wielkopolskie ma być nadal uznawane za region "na dorobku".

Struzik nawiązał do prezentacji Erica von Breski z Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej (DG REGIO) Komisji Europejskiej, który przedstawił w Sofii plany KE w sprawie klasyfikacji regionów, za którą idzie podział funduszy unijnych. Zgodnie z koncepcją Komisji cały obszar Mazowsza miałby zostać zakwalifikowany do regionów lepiej rozwiniętych, czyli najbogatszych miejsc w Unii Europejskiej, w których PKB per capita przekracza 100 proc. średniej unijnej. Obecnie Mazowsze jest uznawane za region średniozamożny.

Wiąże się to ze zmniejszeniem unijnego wsparcia - do najbogatszych regionów po 2020 r. trafi jedynie co 10. euro z polityki spójności. Dodatkowo do realizowanych projektów Unia dołoży jedynie 40 proc., podczas gdy w najbiedniejszych regionach będzie to 70 proc. Pozostałe środki będą musiały pokryć państwa członkowskie lub beneficjenci funduszy.

"Województwo mazowieckie przedstawione zostało jako region lepiej rozwinięty. Statystycznie to oczywiście tak właśnie wygląda, to jest prawda, ale jeśli się bliżej temu przyjrzeć, to o naszym dużym poziomie PKB na głowę mieszkańca decydują dochody stolicy, czyli Warszawy" ? wyjaśnił Struzik.

Zjawisko windowania dochodu narodowego przez stolice jest powszechne w stołecznych regionach UE. Dlatego Polska wystąpiła z wnioskiem o podział Mazowsza na dwie jednostki statystyczne NUTS 2. W efekcie od 1 stycznia Mazowsze formalnie składa się z dwóch jednostek statystycznych: regionu warszawskiego stołecznego, obejmującego m.st. Warszawę wraz z dziewięcioma przyległymi powiatami, oraz regionu mazowieckiego regionalnego, w którego skład wchodzi pozostała część województwa. Analogicznego podziału dokonały Litwa, Węgry i Irlandia.

"Przekonani o tym, że przyjdzie taki moment, kiedy będziemy dyskutowali o polityce spójności po roku 2020, doprowadziliśmy do rewizji podziału (?) i o ile stolica z otaczającymi powiatami ma PKB na głowę mieszkańca na poziomie 150 proc. średniej unijnej, to pozostała część województwa jest na poziomie 60 proc. średniej unijnej" ? zauważył Struzik.

W lutym br. marszałek wystąpił też do resortu inwestycji i rozwoju o objęcie biedniejszej części Mazowsza Programem Operacyjnym Polska Wschodnia.

Jak wynika z danych europejskiego urzędu statystycznego, w latach 2008-2014 Mazowsze, głównie za sprawą Warszawy, było najszybciej rozwijającym się regionem UE pod względem PKB na jednego mieszkańca i jednocześnie najbogatszym polskim regionem (109 proc. średniej unijnej). Dla porównania w regionie Słowacji obejmującym Bratysławę (kraj bratysławski) w 2015 r. wskaźnik ten osiągnął poziom 188 proc., w przypadku Pragi - 178 proc.

Perspektywy finansowe przyjmowane są w formie uzgodnień pomiędzy Komisją Europejską, która przedstawiła projekt wieloletniego budżetu, Radą UE (przedstawicieli rządów państw członkowskich) i Parlamentem Europejskim. Komitet Regionów pełni rolę doradczą, jego opinie nie są dla instytucji wiążące.

Konferencja w Sofii odbyła się w ramach prezydencji bułgarskiej w Radzie UE.

Z Sofii Mateusz Kicka (PAP)