Jak oceniać taką interwencję, kiedy już do niej dojdzie? ? zastanawia się dr Piotr Maszczyk.

W kolejnym wykładzie w ramach Prasowej Akademii Pieniądza - skierowanego do dziennikarzy projektu edukacyjnego realizowanego przez Polską Agencję Prasową we współpracy z Narodowym Bankiem Polskim ? ekspert z SGH przywołuje m.in. najczęstsze przykłady zawodności rynku. Są to:

- Istnienie na rynku konkurencji niedoskonałej, w tym przede wszystkim monopoli. Monopoliści wyznaczają cenę i wielkość produkcji na poziomie daleko odbiegającym od optymalnego.

- Konsumpcja dóbr generujących negatywne efekty zewnętrzne (paliwa oparte na węglowodorach, alkohol, tytoń, etc.) i zbyt niska konsumpcja tych, które wiążą się z pozytywnymi efektami zewnętrznymi (edukacja, zdrowy tryb życia, szczepienia).

- Brak istnienia rynku w kontekście pewnych dóbr, np. rynku ryzyka związanego z finansowaniem edukacji.

- Nierówny dostęp do informacji np. o składzie żywności lub o ryzyku korzystania z oferowanych dóbr.

- Zbyt mała podaż dóbr publicznych: istnieje wiele dóbr, w kontekście których konsumpcja ma charakter nierywalizacyjny (przykładami mogą być obrona narodowa albo latarnia morska).

Zawodności rynku otwierają przestrzeń dla ingerencji państwa. Nie oznacza to jednak, że zawsze, kiedy takie zawodności się pojawiają, państwo powinno interweniować. Mamy w Polsce urzędy regulujące rynki energetyki i telekomunikacyjny, a nie mamy żadnej agendy regulującej funkcjonowanie rynku AGD, choć na nim również nie funkcjonuje mechanizm doskonale konkurencyjny ? twierdzi dr Maszczyk.

Ekonomiści oceniając zasadność ewentualnej interwencji państwa w gospodarce, kierują się zazwyczaj trzema zasadami:

- państwo nie powinno interweniować, gdy strata dobrobytu jest niewielka, a koszty interwencji mogą przewyższyć korzyści,

- w wielu przypadkach rynek znajdzie skuteczny sposób rozwiązywania problemów (np. efektów zewnętrznych),

- projekt finansowany ze środków publicznych (np. produkcja dobra publicznego) powinien być podejmowany tylko wówczas, gdy związana z nim korzyść społeczna przewyższa poniesiony koszt społeczny, tj. gdy korzyść społeczna netto jest dodatnia.

Cały czas zapraszamy dziennikarzy do Prasowej Akademii Pieniądza XXI. W sobotę 25 marca odbędzie się kolejne warsztatowe spotkanie z dr. Piotrem Maszczykiem. W internecie, pod adresem pap21.pl, można się zapisać na nasze szkolenie. Dostępny tam jest także nowy wykład - ?Funkcje państwa i metody oddziaływania na gospodarkę? oraz kolejny test zaliczeniowy.