Jak ostrzegają eksperci KIKB samorządy mogą łatwo paść ofiarą nieuczciwych firm i uwikłać się w niebezpieczne karuzele VAT-owskie, co może skutkować także dotkliwymi karami indywidualnymi dla wójtów, burmistrzów, prezydentów miast i skarbników.

Jak informuje Instytut w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w rozliczeniach podatkowych gminy ze Skarbem Państwa sąd karny może orzec wobec wójta lub burmistrza karę od trzech do pięciu lat pozbawienia wolności z Kodeksu karno-skarbowego, natomiast z Kodeksu karnego nawet  od 8 do 25 lat pozbawienia wolności, a także zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych, pozbawienie praw publicznych oraz naprawienie szkody.

 Oszustwa podatkowe to wielki problem fiskusa, który bardzo rygorystycznie podchodzi do badania prawa gmin, powiatów czy spółek gminnych, miejskich do odliczania VAT związanego z zakupami od nieuczciwych kontrahentów. Uwikłany w taką sytuację samorząd może odpowiadać solidarnie z nieuczciwym dostawcą za podatek VAT czy akcyzowy.

 ?Dotychczasowe doświadczenia oparte na analizie wyroków sądowych i praktyki działania kontroli skarbowych wskazują, że uczestnikami procederu oszustw podatkowych mogą stać się też uczciwi podatnicy uwikłani w transakcje karuzelowe. JST są przecież podatnikami VAT. Zagrożenie jest zatem realne i powszechne" - uważa Marek Zieliński, prezes KIKB.

W ostatnim czasie wiele firm, w tym potentaci na rynku w swoich branżach nie uniknęli strat i kar za swoich nieuczciwych kontrahentów. Zostali uwikłani w karuzelę podatkową, ponieśli znaczące straty i kary finansowe. Tylko w 2016 r. krajowe sądy wydały ponad 2,5 tys. wyroków rozstrzygających spory pomiędzy fiskusem a takimi podatnikami - w zakresie braku weryfikacji przez nich kontrahenta, wykazania należytej staranności i dobrej wiary.

Tysiące postępowań jest na etapie procedowania, a ich liczba szybko rośnie.

Jak nie zostać uwikłanym w oszustwo podatkowe i obronić się od solidarnej odpowiedzialności z nieuczciwym dostawcą towarów lub usług można dowiedzieć się w Krajowym Instytucie Kontroli Biznesowej http://www.kikb.pl/ gdzie praktycy z kontroli skarbowej, obecnie pracujący na rzecz Instytutu, doradzają jakie podjąć działania aby gmina, powiat czy ich spółki nie zostały uwikłane w karuzelę podatkową i nie ponosiły odpowiedzialności.

Ostrzeżenie przed tego typu sytuacjami zostało już wcześniej przekazane przez Fundację Promocji Gmin Polskich swoim członkom, wspierając ich działania wynikające z obowiązku zabezpieczenia JST przed wystąpieniem oszustwa podatkowego.

Zagrożenie jest realne i powszechne. Wiąże się z posługiwaniem się wystawionymi przez nieuczciwych kontrahentów, dostawców towaru i usług fakturami VAT, którzy zostali uznani przez kontrolę skarbową za ?znikających podatników ?' lub też świadomych uczestników tzw. ?karuzeli podatkowej ?'.   W każdym takim przypadku fiskus odmówił uczciwym przedsiębiorcom prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT zawartego w zakupach towarów i usług, od takich nieuczciwych dostawców, gdyż uczciwy przedsiębiorca nie potrafił udowodnić swej należytej staranności!

Dotkliwe mogą być też sankcje osobiste dla Wójtów, Burmistrzów, Prezydentów miast, z ustawy karnej skarbowej.

KIKB zachęca do zapoznania się z materiałami z Konferencji "Skuteczne Państwo a rola Przedsiębiorcy",  która była okazją do uzyskania praktycznych wskazówek na temat należytej staranności i sposobów ograniczenia ryzyka uwikłania firmy w oszustwo podatkowe lub innej niezgodności typu fraud czy pranie brudnych pieniędzy: http://www.kikb.pl/konferencja-gospodarczo-naukowa-skuteczne-panstwo-a-rola-przedsiebiorcy/          

Obowiązujące przepisy prawa         

Podstawowym aktem prawnym obowiązującym wszystkie jednostki sektora finansów publicznych, w tym JST wszystkich szczebli, jest ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U.  Z 2016 r. poz. 1870). 

Jej Rozdział 6 pt. ?Kontrola zarządcza ..." określa min. cele i zasady funkcjonowania kontroli zarządczej w JST. Zgodnie z przepisami ustawy, kontrolę zarządczą stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia realizacji celów i zadań w sposób zgodny z prawem oraz zarządzanie ryzykiem.

 1 stycznia 2014 r. ustawą o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 9 stycznia 2013 r. poz. Nr 35) została wprowadzona do polskiego systemu prawnego (ustawa o VAT) instytucja tzw. kontroli biznesowej (art.  106 m), których skutkiem jest należyta staranność.

Przepisy ustawy o VAT zostały wprowadzone do polskiego systemu prawnego ?na wzór?' dyrektywy Rady UE 2010 /45/UE, która zmieniła wcześniejszą dyrektywę 2006 /112//WE.

W sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w odniesieniu do przepisów dotyczących fakturowania.

Zgodnie z postulatem Dyrektywy Rady UE - faktury muszą odzwierciedlać faktyczne transakcje, dlatego należy zapewnić ich autentyczność, integralność i czytelność. Te elementy zapewnione mają być przez zastosowanie instytucji kontroli biznesowej u każdego podatnika VAT. Poprawne udokumentowanie faktu zawarcia transakcji ma zasadnicze znaczenie dla - podstawowego uprawnienia - płynącego z konstrukcji podatku VAT - czyli prawa do odliczenia VAT.

Określenie działań, których podjęcia w konkretnym przypadku można w sposób uzasadniony oczekiwać od podatnika zamierzającego skorzystać z prawa do odliczenia podatku  VAT, w celu upewnienia się , że dokonane przez niego transakcje nie wiążą się z popełnieniem przestępstwa przez podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu , zależy przede wszystkim od indywidualnej charakterystyki działań podmiotu.

Działania te kwalifikowane są przez Fiskusa jako Należyta Staranność i właściwie od jej dochowania uzależnione jest - prawo podatnika do odliczenia podatku VAT, o którym mowa w art. 86 ustawy o VAT.

Wdrożony w JST skuteczny system kontroli biznesowej daje korzyści:  

 dla JST

 Potwierdza autentyczność zakupów poprzez ich uwiarygodnienie, co umożliwia;  - odliczenie podatku VAT i  - zaliczenie wydatków na zakup do kosztów uzyskania przychodów, Wzmacnia prawo podatnika do odliczenia VAT, niezależnie od tego, że ewentualnie nieświadomie uczestniczył on w transakcji towarem, który został wykorzystany w tzw. ''karuzeli podatkowej ?',

Przyspiesza zwrot podatku Vat,

Dostarcza większej wiedzy o kontrahencie,

Ogranicza ryzyko podatkowe wynikłe z oszustwa, np. :

a) przyjęcie pustych faktur i posłużenie się nimi do odliczeń VAT,

b) przyjęcie faktur podrobionych, przerobionych lub sfałszowanych i posłużenie się  nimi,

c) ogranicza możliwość UWIKŁANIA przedsiębiorstwa w karuzelę podatkową;  

 dla kierownika jednostki JST /Zarządu Spółki

 Ograniczać może odpowiedzialność osobistą na gruncie prawa karnego i /lub karnego skarbowego od zarzutu świadomego udziału w oszustwie podatkowym.              

W związku z wejściem w życie z dniem 1 marca 2017 r. zmian w Kodeksie karnym, który do przestępstw pospolitych zaliczył wystawianie podrobionych i przerobionych faktur VAT lub posługiwanie się tymi fakturami dla potrzeb rozliczeń podatkowych (art. 270 a ), za które grozi do 8 , a w szczególnych przypadkach nawet do 25 lat pozbawienia wolności - zagrożenie dla kierowników JST  jest zatem realne.

Artykuł sponsorowany