~ y2k   Wszedzie slyszymy o kryzysie i o koniecznych oszczednosciach. Ciecia nie omijaja niemal nikogo. Niemal. Jakos dziwnie poza kregiem poszukiwan pozostaje Kosciól, który kosztuje nas wiecej nizby moglo sie wydawac.
Po pierwsze od 1950 roku istnieje w Polsce Fundusz Koscielny. Zgodnie z ustawa utworzony zostal jako rekompensata za skonfiskowane przez Panstwo mienie Kosciola. Pieniadze uzyskane z niego mialy sluzyc utrzymaniu kosciolów, a takze jako pomoc materialna dla ksiezy. Dodatkowo finansowano z niego ubezpieczenia spoleczne duchownych. Oczywiscie ówczesnie zamyslem wladz bylo podporzadkowanie sobie Kosciola i walka z nim. Jednak pomimo, ze Kosciól nie musi sie juz obawiac wladzy oraz dawno odzyskal swój majatek i czerpie z niego korzysci materialne, fundusz dalej pochlania ogromne srodki z budzetu panstwa. W 2008 roku bylo to prawie 100 mln zl! Wydaje mi sie ze najwyzszy czas, aby fundusz ten zlikwidowac, zwlaszcza ze stracil on swoja pierwotna funkcje.
Kosciól otrzymuje takze wiele dotacji, glównie na cele oswiatowe i spoleczne. Obejmuja one pomoc finansowa w prowadzeniu przedszkoli czy placówek opiekunczych. Pomoc panstwa w tych kwestiach nie budzi kontrowersji, jednak dotacje na remonty juz moga. Konkordat stanowi, ze oprócz dotacji na remonty zabytkowych kosciolów, pieniadze otrzymac mozna równiez na remonty budynków towarzyszacych. Oznacza to, ze z budzetu panstwa ksiadz moze odnowic sobie plebanie.
Inna kosztowna dzialalnoscia, której koszty powinien ponosic Kosciól sa lekcje religii. Pomimo, ze poczatkowo mialy byc one udzielane bezplatnie, panstwo zdecydowalo sie na zatrudnienie ksiezy na etat. Oprócz kosztów zwiazanych z wynagrodzeniem katechetów, dochodza koszty zwiazane z ich ubezpieczeniem spolecznym. Ogólem w ubieglym roku lekcje religii kosztowaly podatników ponad 1,5 miliarda zlotych! Gdyby ksieza pracowali na przyklad na podstawie umowy zlecenia koszty te mozna byloby znacznie obnizyc. Kwestia ubezpieczania powinna pozostac w gestii parafii, która jest przeciez glównym miejscem pracy ksiedza.
Panstwo Polskie zatrudnia takze cala rzesze kapelanów. Mozna ich spotkac w wojsku, policji, strazy pozarnej, wiezieniach i szpitalach. Nawet BOR ma wlasnego kapelana. Laczny koszt ich utrzymania to okolo 10 mln zl rocznie. Pieniadze te na pewno bardziej przydalyby sie gdyby byly przekazane na remonty posterunków czy szpitali, albo na wzrost wynagrodzen. Warto bowiem zauwazyc, ze pensja kapelana jest duzo wyzsza niz np. pielegniarki. To Kosciól powinien zatroszczyc sie o wynagrodzenie osób, które sluza jego wiernym.
Takie wydatki mozna byloby zrozumiec, gdyby Kosciól byl instytucja biedna. Jednak kazdy widzi, ze tak nie jest. Po czesci zadbal o to sam Kosciól, który w 1992 roku zmienil przykazania koscielne. Przykazanie 5, które stanowilo „Zabaw hucznych nie urzadzac” zamieniono na „Troszczyc sie o potrzeby wspólnoty Kosciola”, a w niektórych katechizmach mozna bylo spotkac nawet „Potrzebom materialnym Kosciola zaradzac”
Na dochody kosciola sklada sie przede wszystkim ofiara na tace. Nie jest ona wbrew powszechnemu przeswiadczeniu dochodem ksiedza. Moze byc przeznaczona wylacznie na potrzeby parafii, rachunki, remonty itp. Oprócz tego proboszcz moze zorganizowac zbiórke nadzwyczajna na dowolny cel (np. odnowienie oltarza itp.)
Parafia moze tez czerpac zyski z nieruchomosci do niej nalezacych. Zyski z nich moga byc ogromne, jesli wspomniec tylko o przypadku Krakowa, gdzie wiele kamienic w centrum starego miasta jest wlasnoscia Kosciola. Ksieza moga takze prowadzic dzialalnosc gospodarcza, która jest najczesciej wydawanie gazety czy sprzedaz dewocjonaliów. Warto jednak zauwazyc, ze dochód z takiej dzialalnosci moze nie zostac opodatkowany jesli zostanie przeznaczony na cele kultu religijnego, remonty kosciolów, cele oswiatowo-wychowawcze itp.
Kolejny przywilej to darowizny. Na Kosciól mozna przekazac kazda sume pieniedzy, a co wiecej cala ta kwote mozna odliczyc sobie potem od dochodu, a tym samym zaplacic mniejszy podatek. W normalnej sytuacji, mozna odliczyc sobie maksymalnie 6 % dochodu.
Kosciól korzysta takze z ulg celnych. Zwolnione z oplat celnych sa produkty zwiazane z kultem religijnym. Przed znowelizowaniem rozporzadzenia w tej sprawie zdarzaly sie ogromne naduzycia. Oprócz alkoholi ksieza sprowadzali w celach kultu luksusowe samochody.
Na koniec warto przyjrzec sie takze zarobkom samego ksiedza. Jego prywatny dochód stanowia oplaty przyjmowane za odprawienie slubu, chrztu czy pogrzebu. Za kazdy taka msze dostaje srednio 500 zl. Oprócz tego sa zwykle intencje mszalne, wypominki i koleda. Oczywiscie jesli ksiadz jest katecheta dostaje oprócz tego zwykla pensje. Ogólne dochody ksiedza moga byc bardzo rózne i zaleza oczywiscie od liczebnosci parafii. Wedlug szacunków ksiadz moze zarabiac od 600 zl to nawet 10 tys miesiecznie. Podatek jaki placi jest zryczaltowany i zalezy od wielkosci parafii. Dla proboszcza wynosi od 330 do ok. 1200 zl na kwartal, a od wikariusza od 100 do 400 zl na kwartal.
Powstaje pytanie czy Panstwo Polskie stac na finansowanie takich przywilejów dla Kosciola. I nie chodzi tu tylko o czasy kryzysu. W tym obszarze mozna poczynic ogromne oszczednosci. Glównie chodzi tu o odebranie Kosciolowi kosztownych przywilejów. Ulgi w podatkach, jesli w ogóle powinny istniec, to tylko dla najbiedniejszych. Problemem pozostaje tylko kwestia inicjatywy zmian. Kosciól jednak wydaje sie instytucja zbyt silna by jakas partia polityczna zaryzykowala takie starcie. Zwlaszcza, ze dla niektórych sojusz z Kosciolem jest priorytetem i szansa na zdobycie elektoratu.